Ерлердегі менопауза: аңыз ба, әлде шындық па?

Мақала авторы: TopDoc редакциясы

Мақаланың медициналық сараптамасын жүргізген:

🔹 Миронова Наталия Анатольевна

🔹 27 жыл тәжірибесі бар уролог-андролог дәрігер

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

Көптеген ер адамдар бір уақытта өз ағзасында түсініксіз өзгерістерді байқай бастайды. Бұрынғыдай қуат болмайды. Ұйқысың қанған сияқты, бірақ шаршау бәрібір кетпейді. Әдеттегі істерге қызығушылық азаяды, жақындыққа деген ықылас төмендейді, зейін қою қиындайды. Бірі мұны күйзеліспен байланыстырады, енді бірі жасқа жабады, ал кейбірі мүлде мән бермеуге тырысады. Бірақ іштей бәрібір «Бұл қалыпты жағдай ма, әлде менде бір мәселе бар ма?» деген сұрақ туындайды.

Шын мәнінде, мұндай өзгерістер «ерлердегі менопауза» деп аталатын жағдаймен байланысты болуы мүмкін. Бұл атау сәл қорқынышты естілгенімен, бәрі біржақты емес.

Миронова Наталия Анатольевна

27 жыл жұмыс өтілі, Андролог, Уролог

5.0 Рейтинг

203 пікір

27 жыл жұмыс өтілі

Ерлердегі менопауза деген не?

Алдымен нақтылап алған жөн: «ерлердегі менопауза» - ресми медициналық диагноз емес. Әдетте бұл негізгі ер гормоны - тестостерон деңгейінің төмендеуімен байланысты жағдайды білдіреді.

Кейде бұл жағдайды басқа атаулармен де атайды:

• андропауза;

• жасқа байланысты андрогендердің азаюы;

• тестостерон тапшылығы;

• кеш гипогонадизм.

Бұл атаулардың бәрі бір мағынаны білдіреді - жас ұлғайған сайын болатын біртіндеп гормондық өзгерістер.

Мұнда жиі ескерілмейтін маңызды бір жайт бар. Әйелдерде менопауза әдетте күрт басталса, ерлерде бұл процесс әлдеқайда баяу жүреді. Тестостерон деңгейі шамамен 40 жастан кейін жылына орта есеппен 1%-ға төмендей бастайды. Ең бастысы - бұл процесс әр адамда әртүрлі өтеді.

Неліктен бәрінде бірдей мәселе туындамайды

Көпшілік жас ұлғайған сайын барлық ер адамдарда міндетті түрде күрделі гормондық өзгерістер болады деп ойлайды. Бірақ бұл - миф. Шын мәнінде:

• көптеген ер адамдарда тестостерон деңгейі қалыпты шекте сақталады;

• кейбірінде ол төмендейді, бірақ айқын белгілерсіз өтеді;

• тек белгілі бір бөлігінде ғана нақты мәселелер пайда болады.

Мамандардың бағалауынша, ер адамдардың шамамен 10–25%-ы ғана тестостерон деңгейінің төмендеуімен кездеседі. Яғни бұл - «міндетті кезең» емес, әр адамға тән жеке жағдай.

Белгілері: нені байқау керек

Кейде өзгерістер біртіндеп жүреді, сондықтан адам оларды ұзақ уақыт гормондармен байланыстырмайды. Әуелде жай ғана шаршау сияқты көрінеді, кейін жасқа байланысты деп ойлайды. Бірте-бірте бұл жаңа «қалыпты жағдайға» айналады.

Тестостерон деңгейінің төмендеуін көрсететін белгілер:

• жыныстық құштарлықтың төмендеуі;

• эректильді дисфункция;

• тұрақты шаршау;

• төзімділіктің азаюы;

• бұлшықет массасының кемуі;

• май тінінің артуы (әсіресе іш аймағында);

• зейін мен есте сақтау қабілетінің нашарлауы;

• көңіл күйдің құбылуы, жабырқау;

• «баста тұман» сезімі.

Кейде онша айқын емес белгілер де байқалады:

• денеге ыстықтың басуы;

• денедегі түктердің сиреуі;

• кеуде тінінің ұлғаюы.

Осындай кезде көпшілік не болып жатқанын түсінбей, алаңдай бастайды.

Ерлердегі менопауза неліктен дамиды

Ең айқын себеп - жас. Бірақ іс жүзінде бәрі бұдан күрделірек. Тестостерон деңгейінің төмендеуі келесі факторлардың әсерінен күшеюі мүмкін:

семіздік;
2-типті қант диабеті;
созылмалы аурулар;
ұйқының бұзылуы;
ұзаққа созылған күшті күйзеліс;
кейбір дәрілерді қабылдау;
гормондық бұзылыстар;
алкогольді шамадан тыс тұтыну;
темекі шегу.

Сирек кездесетін себептер де бар:

• аталық бездердің аурулары;

• генетикалық ерекшеліктер.

Кейде бұл факторлар бір-бірімен қабаттасады. Мұндай жағдайда тестостерон деңгейі тезірек әрі айқынырақ төмендейді.

Неліктен белгілерді елемеуге болмайды

Көптеген ер адамдар шыдап жүре беруге дағдыланған және дәрігерге жүгінуге асықпайды. «Өзі өтеді», «жай шаршадым», «жас қой» - таныс ойлар, солай ма? Бірақ егер тестостерон деңгейі шынымен төмен болса, бұл тек көңіл-күйге ғана емес, жалпы денсаулыққа да әсер етуі мүмкін.

Мүмкін болатын салдарлар:

• сүйек тығыздығының төмендеуі (сыну қаупі артады);

• жүрек-қан тамырлары ауруларының қаупінің артуы;

• салмақ қосу;

• депрессия;

• жеке өмірдегі мәселелер.

Мұның бәрі біртіндеп өмір сапасын төмендетеді.

Диагноз қалай қойылады

Тағы бір маңызды жайтты атап өткен жөн: диагноз тек белгілерге қарап қойылмайды. Тізімдегі белгілердің жартысы өзіңізге таныс болса да, бұл мәселенің нақты себебі тестостерон дегенді білдірмейді.

Диагностика мыналарды қамтиды:

• қандағы тестостерон деңгейіне (жалпы/еркін), ЛГ, ФСГ, пролактинге және қалқанша без гормондарына талдау;

• белгілерді бағалау;

• басқа ауруларды жоққа шығару.

Талдау әдетте таңертең жасалады, өйткені дәл осы уақытта гормон деңгейі ең жоғары болады. Кейде нәтижені нақтылау үшін зерттеу бірнеше рет қайталанады.

Емдеу: әрқашан тестостерон қажет пе?

Кең таралған қате түсінік бар: көпшілік кез келген белгілер байқалса, бірден тестостерон қабылдау керек деп ойлайды. Бірақ бұл дұрыс емес. Ем тек гормон тапшылығы талдаулармен расталған жағдайда ғана тағайындалады.

Негізгі әдіс - тестостеронмен алмастыру терапиясы. Ол әртүрлі түрде болуы мүмкін:

• гельдер;

• инъекциялар;

• таблеткалар;

• спрейлер;

• импланттар.

Бірақ мұны «жай ғана қабылдай беретін дәрумен» деп қарастыруға болмайды.

Бұл терапияның:

• нақты көрсетілімдері бар;

• қарсы көрсетілімдері бар;

• мүмкін болатын жанама әсерлері бар (ісіну, безеу, ұйқы апноэсының күшеюі, простатаға әсері).

Сондықтан мұндай шешім әрдайым дәрігермен бірге қабылдануы тиіс.

Гормонсыз жағдайды жақсартуға бола ма?

Жақсы жаңалық - көп жағдайда жағдайды дәрі-дәрмексіз-ақ жақсартуға болады, әрі бұл үшін аса күрделі нәрселер қажет емес.

Шынымен көмектесетін нәрселер:

• тұрақты физикалық белсенділік (әсіресе күш жаттығулары);

• салмақты қалыпқа келтіру;

• сапалы әрі жеткілікті ұйқы;

• күйзеліс деңгейін төмендету;

• теңгерімді тамақтану;

• темекіден бас тарту;

• алкогольді шамадан тыс қолданбау.

Бұл кеңестер қарапайым болып көрінгенімен, дәл осы факторлар тестостерон деңгейіне тікелей әсер етеді. Кейде тек осылардың өзі-ақ жалпы жағдайды едәуір жақсартуға жеткілікті болады.

Бұл қанша уақытқа созылады?

Әйелдердегі менопаузадан айырмашылығы — ерлерде нақты «басталу» және «аяқталу» кезеңі болмайды. Тестостерон деңгейінің төмендеуі — біртіндеп жүретін, ондаған жылдарға созылуы мүмкін процесс. Ем басталғаннан кейін біреулер жақсаруды тез сезеді, ал кейбіріне көбірек уақыт қажет. Барлығы жеке ерекшелікке байланысты.

Қашан дәрігерге жүгіну керек?

Қарапайым бағдар бар: егер өзгерістер күнделікті өмірге кедергі келтіре бастаса - кейінге қалдырмаңыз. Ұзақ уақыт күмәнданғанша, тексеріліп, мәселені нақтылаған дұрыс.

Маманға жазылуды TopDoc дәрігер іздеу сервисі арқылы жүзеге асыра аласыз.

Ең бастысы

Ерлердегі менопауза - бұл «үкім» емес және барлық адамда міндетті түрде болатын кезең де емес. Дегенмен жасқа байланысты өзгерістер расында болады, сондықтан оларды елемеуге болмайды.

Ең маңыздысы - өзіңізге өзіңіз диагноз қоймау және өзін-өзі емдеумен айналыспау. Кейде шаршау мен энергияның төмендеуі ұйқының жетіспеуі, күйзеліс немесе өмір салты сияқты қарапайым себептермен байланысты болады. Ал кейде бұл назар аударуды қажет ететін гормондық өзгерістердің белгісі болуы мүмкін. Қай жағдайда да, шешімі бар.